Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου, οι γιατροί διακρίνουν διαφορετικούς τύπους σακχαρώδους διαβήτη. Όλα αυτά συνοδεύονται από αύξηση της συγκέντρωσης του σακχάρου στο αίμα, αλλά διαφέρουν ως προς την αιτιολογία και τον μηχανισμό ανάπτυξης. Η προσέγγιση της σωστής και υψηλής ποιότητας θεραπείας της παθολογίας εξαρτάται από αυτό.
Διαβήτης τύπου 1
Προηγουμένως, οι γιατροί εντόπισαν τυπικούς τύπους διαβήτη - πρώτο και δεύτερο. Είναι πλέον γνωστό ότι υπάρχουν και άλλες μορφές της νόσου που μπορούν να εξελιχθούν στο πλαίσιο λιγότερο επικίνδυνων ασθενειών. Ωστόσο, παραδοσιακά η μελέτη της παθολογίας ξεκινά με την ινσουλινοεξαρτώμενη μορφή της νόσου.
Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 είναι μια ενδοκρινική νόσος που εξελίσσεται σε νεαρά άτομα (έως 30 ετών). Μερικές φορές είναι πολύ δύσκολο να προσδιοριστεί η ακριβής αιτία εμφάνισής του. Πιστεύεται ότι οι κύριοι προκλητικοί παράγοντες είναι:
- Κληρονομική προδιάθεση. Έχει αποδειχθεί κλινικά ότι σε παιδιά γονέων με διαβήτη, η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου αυξάνεται σημαντικά.
- Αυτοάνοσα νοσήματα. Μέσω κλινικών μελετών, κατέστη δυνατό να διαπιστωθεί ότι στην ανάπτυξη της παγκρεατικής δυσλειτουργίας, η βλάβη στη δομή του από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος παίζει πολύ συχνά βασικό ρόλο.
- Εισβολή ιού. Το ακριβές παθογόνο που προκαλεί διαβήτη τύπου 1 δεν έχει εντοπιστεί. Ωστόσο, πιστεύεται ότι η διείσδυση ενός ξένου οργανισμού οδηγεί σε αλλαγή στη δομή των κυττάρων και στη συνέχεια προκαλεί έναν καταρράκτη αυτοάνοσων αντιδράσεων.
Κακοήθη νεοπλάσματα διαφορετικού εντοπισμού μπορούν επίσης να γίνουν προκλητικοί παράγοντες για την ανάπτυξη της νόσου. Ο λόγος έγκειται στην ίδια αποτυχία του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού.
Τους γίνεται «ξένος». Ξεκινά ένας μηχανισμός αυτοκαταστροφής με περαιτέρω διαταραχή της λειτουργίας του οργάνου. Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν πλήρης θάνατος των Β κυττάρων του παγκρέατος.
Εμφανίζεται απόλυτη ή μερική ανεπάρκεια ινσουλίνης. Η γλυκόζη δεν απορροφάται και παραμένει να κυκλοφορεί ελεύθερα στο αγγειακό στρώμα, διαταράσσοντας τη λειτουργία όλων των οργάνων και συστημάτων του ανθρώπινου σώματος.
Τυπικά σημεία του διαβήτη τύπου 1:
- Πολυδιψία – συνεχής δίψα.
- Πολυφαγία - πείνα, συχνή επιθυμία για φαγητό.
- Πολυουρία - ο σχηματισμός μεγάλης ποσότητας ούρων, αύξηση του αριθμού των ταξιδιών στην τουαλέτα.
- Γενική αδυναμία;
- Μείωση σωματικού βάρους;
- Δευτερεύοντα συμπτώματα που σχετίζονται με επιπλοκές.
Παραμένει ενδιαφέρον ότι τα παραδοσιακά σημάδια της νόσου εξελίσσονται μόνο όταν περίπου το 80% όλων των διαθέσιμων Β κυττάρων του παγκρέατος καταστραφεί πλήρως. Το υπόλοιπο 20% μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη της ορμόνης για ορισμένο χρονικό διάστημα ενισχύοντας τη δράση της.
Διαβήτης τύπου 2
Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 είναι μια μη ινσουλινοεξαρτώμενη ασθένεια. Παραδοσιακά εμφανίζεται σε μεσήλικες και ηλικιωμένους. Είναι η πιο κοινή μορφή παθολογίας.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, περίπου το 90% όλων των διαγνώσεων του σακχαρώδη διαβήτη εμπίπτουν ειδικά στη δεύτερη μορφή του. Θεωρείται ευνοϊκότερο για τους ασθενείς και διορθώνεται σχετικά εύκολα.
Είναι αδύνατο να αναρρώσει κανείς πλήρως από τον διαβήτη, αλλά είναι δυνατό να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής και να σταθεροποιηθεί ο μεταβολισμός των υδατανθράκων.
Το κύριο παθογενετικό χαρακτηριστικό της «γλυκιάς» νόσου του δεύτερου τύπου παραμένει η ταυτόχρονη ανάπτυξη υπεργλυκαιμίας, καθώς και υπερινσουλιναιμίας. Το πάγκρεας παράγει φυσιολογικές ή αυξημένες ποσότητες της ορμόνης, αλλά δεν έχει καμία επίδραση.
Ο λόγος για αυτό είναι η παθολογία των υποδοχέων που βρίσκονται στους ιστούς των περιφερειακών οργάνων. Δεν μπορούν να «δουν» την ινσουλίνη, επομένως δεν απορροφούν γλυκόζη.
Αυτό οδηγεί σε αύξηση της λειτουργικής δραστηριότητας του παγκρέατος με επακόλουθη εξάντληση. Ελλείψει κατάλληλης θεραπείας για τη νόσο, μπορεί να περιπλέκεται από απόλυτη ανεπάρκεια ινσουλίνης. Τέτοιοι ασθενείς χρειάζονται ενέσεις ορμονών.
Οι αιτίες του διαβήτη τύπου 2 είναι:
- Παχυσαρκία;
- Ορμονικές διαταραχές;
- Γενική παθολογία του μεταβολισμού;
- Παράγοντες στρες;
- Αυτοάνοσα νοσήματα.
Η ασθένεια συνοδεύεται από παραδοσιακά συμπτώματα. Ωστόσο, η ασθένεια εξελίσσεται στο πλαίσιο του υπερβολικού σωματικού βάρους. Για τη θεραπεία, χρησιμοποιείται ειδική δίαιτα και σωματική δραστηριότητα σε δόση. Μόνο εάν οι μέθοδοι είναι αναποτελεσματικές, χρησιμοποιούνται παράγοντες μείωσης της γλυκόζης.
Οι τύποι διαβήτη που περιγράφονται παραπάνω είναι οι πιο συνηθισμένοι. Η διαφορά μεταξύ τους καθορίζει τη διαφορετική προσέγγιση στη θεραπεία ασθενειών.
Οι δύο τύποι διαβήτη και οι διαφορές τους βασίζονται στον παθογενετικό μηχανισμό ανάπτυξης της νόσου. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστά επιλεγμένη θεραπεία συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του μεταβολισμού των υδατανθράκων, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.
Διαβήτης κύησης
Μια μορφή της «γλυκιάς» ασθένειας είναι ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης. Αναπτύσσεται σε έγκυες γυναίκες με φόντο ορμονικές αλλαγές στο σώμα. Τις περισσότερες φορές, η παθολογία είναι παροδική και εξαφανίζεται χωρίς ίχνος μετά τη γέννηση του μωρού.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, περίπου το 3-6% των γυναικών υποφέρουν από αυτό το πρόβλημα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Παρά το γεγονός ότι αυτή η μορφή διαβήτη εξαφανίζεται από μόνη της, είναι ένα σήμα ότι ο οργανισμός του ασθενούς έχει προδιάθεση να αναπτύξει διαβήτη.
Αρκετά συχνά, οι γυναίκες που έχουν υποστεί μια τέτοια ασθένεια αναπτύσσουν τελικά συμπτώματα του δεύτερου τύπου «γλυκιάς» ασθένειας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να διαγνωστεί και να ξεκινήσει η θεραπεία της παθολογίας έγκαιρα.
Οι διαταραχές του μεταβολισμού των υδατανθράκων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνοδεύονται από ένα παραδοσιακό σύνολο συμπτωμάτων. Το πρόβλημα απειλεί όχι μόνο την υγεία της μητέρας, αλλά και του μωρού. Μπορεί να επιδεινωθεί από τις ακόλουθες επιπλοκές:
- Πολυϋδραμνιος;
- Τεράστιο μέγεθος μωρού (μεγάλο έμβρυο). Εξαιτίας αυτού, ο κίνδυνος τραυματισμού κατά τη διάρκεια του φυσικού τοκετού αυξάνεται.
- Αναπτυξιακές διαταραχές του μωρού (ελαττώματα μεμονωμένων οργάνων, ολόκληρα συστήματα).
- Ενδομήτρια λοίμωξη;
- Υπάρχει υψηλός κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη σε ένα παιδί μετά τη γέννηση.
Το πιο επικίνδυνο είναι η υπεργλυκαιμία της μητέρας στο πρώτο τρίμηνο. Σε αυτό το στάδιο, το παιδί δεν συνθέτει ακόμη τη δική του ινσουλίνη. Λαμβάνει περίσσεια γλυκόζης από το σώμα της μητέρας, αλλά η ορμόνη δεν είναι σε θέση να διεισδύσει στο αίμα της.
Μια τέτοια ανισορροπία είναι γεμάτη με το σχηματισμό σοβαρών δυσπλασιών, οι οποίες μερικές φορές προκαλούν ενδομήτριο θάνατο του εμβρύου. Η ινσουλίνη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της παθολογίας. Τα αντιυπεργλυκαιμικά φάρμακα αποκλείονται λόγω των αρνητικών επιπτώσεων στο παιδί.
Υπάρχει μια ξεχωριστή έννοια της εκδήλωσης του σακχαρώδη διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Σε γυναίκες που υποφέρουν από τη νόσο, αλλά την αντισταθμίζουν καλά, μπορεί να αναπτυχθεί με ανανεωμένο σθένος. Μετά τον τοκετό, αυτή η παθολογία δεν εξαφανίζεται. Αλλάζει μόνο τη φύση της ροής του.
Δευτεροπαθής διαβήτης
Υπάρχουν μορφές διαβητικών παθολογιών που αναπτύσσονται στο πλαίσιο άλλων ασθενειών. Κάθε ένα από αυτά έχει τα δικά του χαρακτηριστικά και μπορεί να διαφέρει σημαντικά αιτιολογικά από τις παραδοσιακές παραλλαγές της νόσου.
Μερικοί τύποι διαβήτη περιγράφονται παρακάτω.
Παγκρεατικός διαβήτης
Η παθολογία βασίζεται σε άμεση βλάβη στο παγκρεατικό παρέγχυμα. Η ασθένεια μπορεί να προκληθεί τόσο από οξείες όσο και από χρόνιες διεργασίες. Υπάρχει καταστροφή των κυττάρων οργάνων με την ανάπτυξη απόλυτης ανεπάρκειας ινσουλίνης.
Τυπικοί λόγοι για αυτήν την κατάσταση είναι:
- Σοβαρή δηλητηρίαση από το αλκοόλ.
- Μακροχρόνια χρήση φαρμάκων με τοξικές επιδράσεις στο πάγκρεας.
- Δηλητηρίαση με ιδιαίτερα τοξικές ενώσεις.
- Τραύμα ή χειρουργική επέμβαση.
Στην περίπτωση φυσικής ή χημικής καταστροφής των παγκρεατικών κυττάρων, η κλινική εικόνα εξελίσσεται, καθόλου διαφορετική από τον διαβήτη τύπου 1. Παράλληλα, προστίθενται συμπτώματα ανεπάρκειας της εξωκρινής λειτουργίας του οργάνου. Η διαδικασία της πέψης υποφέρει.
Η θεραπεία βασίζεται σε θεραπεία υποκατάστασης. Ο ασθενής πρέπει να χρησιμοποιεί ινσουλίνη και ένζυμα για να αντισταθμίσει τη χαμένη λειτουργία οργάνων.
Σύνδρομο Wolfram
Σοβαρή γενετική παθολογία, η οποία συνοδεύεται από την εξέλιξη τριών σοβαρών ασθενειών ταυτόχρονα:
- Σακχαρώδης διαβήτης;
- Άποιος διαβήτης;
- Ατροφία οπτικού νεύρου.
Δεν έχει εφευρεθεί ακόμη αποτελεσματική θεραπεία. Οι ασθενείς με αυτή τη μορφή διαταραχής του μεταβολισμού των υδατανθράκων σπάνια ζουν τα τελευταία 30 χρόνια. Η κύρια αιτία θανάτου είναι η νεφρική ανεπάρκεια που προκαλείται από διαβητική νεφροπάθεια.
Κάθε ένας από τους τύπους διαβήτη που αναφέρθηκαν παραπάνω έχει τα δικά του χαρακτηριστικά και σημεία. Η προσέγγιση για τη θεραπεία μιας συγκεκριμένης παθολογίας διαφέρει. Για να επιλέξετε τη βέλτιστη επιλογή θεραπείας, είναι απαραίτητο να προσδιορίσετε με ακρίβεια την αιτία της νόσου.
Άλλες μορφές διαβήτη
Δεν είναι απαραίτητο για τους απλούς ασθενείς να έχουν βαθιά κατανόηση των τύπων της «γλυκιάς» ασθένειας. Πρέπει να θυμούνται τις δύο κύριες μορφές της νόσου, τις μεθόδους ελέγχου της κατάστασής τους. Ο αυτοέλεγχος παραμένει το κλειδί για την ευημερία τέτοιων ασθενών.
Ωστόσο, πολλοί διαβητικοί μπορεί να ενδιαφέρονται για πληροφορίες σχετικά με άλλες μορφές της «γλυκιάς» νόσου, οι οποίες δεν συνδέονται πάντα με τους παραδοσιακούς μηχανισμούς εξέλιξής της. Σύμφωνα με την ταξινόμηση του ΠΟΥ, υπάρχουν πολλές κύριες ομάδες αυτής της παθολογίας:
- Διαβήτης, που προκαλείται από παραβίαση του γενετικού υλικού, η οποία συνοδεύεται από ακατάλληλη ενδομήτρια ανάπτυξη κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη.
- Μια ασθένεια που εξελίσσεται λόγω χημικών αλλαγών στη δομή της ίδιας της ορμόνης. Γίνεται αναποτελεσματικό.
- Ενδοκρινοπάθειες που οδηγούν σε αυξημένη αντίσταση των περιφερικών ιστών στις επιδράσεις της ορμόνης. Αυτά είναι το σύνδρομο Cushing, η τοξική βρογχοκήλη και τα παρόμοια.
- Πολύ σπάνιες αυτοάνοσες μορφές παθολογίας, που συνοδεύονται από διαταραχή του μεταβολισμού των υδατανθράκων.
Η διάγνωση των ασθενειών είναι μερικές φορές πολύ δύσκολη. Ειδικά αν η ασθένεια βασίζεται σε μετάλλαξη ή βλάβη στο γενετικό υλικό. Σε αυτή την περίπτωση, η θεραπεία περιορίζεται στη σταθεροποίηση της κατάστασης του ασθενούς μέσω της συμπτωματικής θεραπείας.
Η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας ανάκτησης σπάνια είναι ικανοποιητική.
Προδιαβήτης (λανθάνουσα μορφή)
Μία από τις επιλογές για την ανάπτυξη της νόσου παραμένει ο προδιαβήτης ή μια λανθάνουσα μορφή της νόσου. Τώρα είναι αρκετά δύσκολο να ταξινομηθεί με ακρίβεια αυτή η μορφή παθολογίας λόγω διαφορετικών απόψεων για την ανάπτυξή της.
Το κύριο παθογενετικό χαρακτηριστικό του προδιαβήτη παραμένει η παρουσία τάσης διαταραχής του μεταβολισμού των υδατανθράκων απουσία έντονων κλινικών συμπτωμάτων. Η υπεργλυκαιμία μπορεί ήδη να καταγραφεί στο αίμα, αλλά τα παραδοσιακά σημάδια δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί.
Ο κίνδυνος μιας τέτοιας εξέλιξης έγκειται στην υψηλή πιθανότητα εξέλιξης της νόσου σε διαβήτη τύπου 2. Χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, η ασθένεια θα συνεχίσει να αναπτύσσεται καθώς η κατάσταση του ασθενούς επιδεινώνεται.
Οι προκλητικοί παράγοντες της λανθάνουσας μορφής διαβήτη είναι:
- Χρόνιο στρες;
- Ευσαρκία;
- Παραβίαση μεταβολικών διεργασιών.
- Ορμονική ανισορροπία;
- Κακές συνήθειες.
Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό αυτής της μορφής παθολογίας παραμένει μια καλή πρόγνωση με έγκαιρη θεραπεία. Εάν εντοπιστεί υπεργλυκαιμία, θα πρέπει να συμβουλευτείτε αμέσως έναν γιατρό.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, στα αρχικά στάδια αρκεί να ακολουθήσετε μια δίαιτα (χαμηλή σε υδατάνθρακες, λίπη), να ασχοληθείτε με προληπτική φυσική αγωγή και να ομαλοποιήσετε την καθημερινή ρουτίνα. Η λήψη αντιυπεργλυκαιμικών φαρμάκων είναι απαραίτητη μόνο εάν η κατάσταση επιδεινωθεί περαιτέρω.
Η κατανόηση των διαφορετικών μορφών διαβήτη βοηθά τους γιατρούς και τους ασθενείς να ελέγχουν καλύτερα τη γλυκαιμία. Για να σταθεροποιήσετε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, δεν χρειάζεται πάντα να κάνετε ένεση ινσουλίνης. Είναι σημαντικό να κατανοήσετε έγκαιρα τα αίτια της νόσου και να επιλέξετε τη βέλτιστη θεραπεία.